Vrijstaande woning - 1928, 't Loo

Vrijstaande woning - 1928, 't Loo

Woning
Dakisolatie buitenkant, Aanbouw, Levensloopbestendig, Ontwerpmaatregelen, Drievoudig glas, Kruipruimte/ kelderisolatie, Vloerisolatie, Drinkwaterbron, Helofytenvijver, Vogelbehuizing
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016-2017
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De verticale wanden van het huis zijn geïsoleerd met gerecycled EPS en PIR-schuim tot een Rc-waarde van ongeveer 9,5. Aan de noordzijde is de isolatielaag 5cm dikker, met een Rc-waarde van bijna 12. De wanden van de aanbouw en van de dakkapellen bestaan eigenlijk alleen maar uit isolatiemateriaal (ook weer 10cm PIR en 20cm EPS) met een binnen- en een onderhoudsvrije buitenafwerking, wat een Rc-waarde van ca. 9,5 geeft. Om de (onverhelpbare) koudebrug van de oude muren met de fundering een beetje te compenseren, hebben we een 85cm hoge houten lambrisering in de woonkamer aangebracht die gevuld is met 5cm EPS, wat weer netjes aansluit met de randisolatie rondom de betonvloer. De binnenwanden van de aanbouw staan op de geïsoleerde betonvloer. De buitenwanden hebben een eigen fundering, volledig losgekoppeld van de binnenmuren (en uiteraard geïsoleerd) en dus geheel koudebrugvrij. Ook hout wordt hier als koudebrug beschouwd; nergens in de isolatieschil is een houten verbinding te vinden van binnen naar buiten. De gehele vloer op de begane is geïsoleerd met 25cm EPS60-SE. Inclusief de 10cm dikke betonlaag, die volledig geïsoleerd van de omliggende muren/wanden is gelegd, is de Rc-waarde van de vloer ca. 6,7. Het dak van de uitbouw is (door het afschot) gemiddeld 50cm dik, bestaande uit 16cm PIR-schuim en de rest weer EPS60-SE, afgedekt met watervaste OSB-platen en een milieuvriendelijke EPDM-toplaag. Het totale dakpakket heeft een Rc-waarde van ongeveer 15. De dak-isolatiedikte van de dakkapellen is iets minder, maar door dezelfde opbouw heeft het nog altijd een Rc-waarde van ca. 14. Onder het pannendak zit een isolatielaag van 16cm PIR-schuim en 24cm EPS60-SE, wat een Rc-waarde geeft van 13,3.
Ervaringen
De keuze van het isolatiemateriaal is primair geweest vanwege de vocht- en schimmelbestendigheid, waardoor we zonder allerlei moeilijke en kostbare maatregelen onze eigenzinnige constructieontwerp konden realiseren. Daarnaast hebben we gekeken hoe we toch een beetje milieubewust konden isoleren zonder dat de kosten de pan uit rezen en hebben daarom voor gerecycled piepschuim (EPS) gekozen. Omdat EPS een niet zo heel hoge isolatiewaarde heeft, hebben we gekozen voor PIR-schuim als basislaag van de isolatieschil. Dit is het best isolerende materiaal dat, net als EPS, vrijwel ongevoelig is voor vocht en schimmel (resolschuim isoleert nog beter, maar is erg duur en vochtgevoelig). Helaas is PIR niet duurzaam, maar dat verwachten we ruimschoots te compenseren door de enorme energiebesparingen die we met het hele ontwerp moeten gaan bereiken. Daarnaast hebben we voor B-keuze materiaal gekozen; dat is materiaal dat niet goedgekeurd is voor reguliere verkoop (door productiefoutjes in de plaat) en daardoor meestal weggegooid wordt. Met de zomerhitte en de enorme sneeuwval van afgelopen paar jaar (er heeft letterlijk 30cm sneeuw dagenlang op het platte dak gelegen) is de hele isolatieschil al enorm op de proef gesteld. Het huis was in deze winters, waarbij we temperaturen hebben gemeten van -11°C en lager, goed op temperatuur te houden met het houtkacheltje (2 á 3 uur per dag stoken was op de koudste dagen voldoende). Ook de bovenverdieping kwam goed op temperatuur door de speciale roosters die langs de rookgasafvoer zijn geplaatst. Tijdens de afgelopen hitteperiodes bleef het huis aangenaam koeler dan de buitenwereld. Dit houdt in dat het hele isolatiesysteem uitstekend werkt. Daar zijn we wel trots op.
Passiefhuis
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016-2018
Kosten
€75.000
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Een huis mag een passiefhuis genoemd worden als er maximaal 15 kWh per m2 vloeroppervlak verwarmingsenergie per jaar nodig is om het huis op temperatuur te houden. Dit komt in ons geval neer op (135x15=) 2.025 kWh per jaar voor alleen verwarming. Het is ons niet gelukt om binnen deze norm te blijven, maar we zijn heel dicht in de buurt gekomen. Hiermee willen we laten zien dat het mogelijk is om zelf(standig) een extreem energiezuinig huis te realiseren.
Tip
Alles begint met een goed plan en een goede voorbereiding. Dat geldt ook zeker voor een groot en complex project als op eigen houtje een bestaand huis ombouwen tot extreem energiezuinig huis. Vele dagen danwel weken informatie zoeken en een ontwerp bedenken dat de plannen mogelijk moet maken gaan daaraan vooraf. Ik heb het voorrecht gehad om alles tot in detail in een 3D-CAD-programma uit te kunnen werken, wat het allemaal een stuk makkelijker heeft gemaakt. We konden altijd terugkijken hoe we het ook alweer bedacht hadden op het moment we er ook echt mee aan de slag gingen. Heb je dat niet, dan is het denk ik toch belangrijk om op één of andere manier je ideeën en ontwerpen vast te leggen op papier, zodat je stap voor stap alle aspecten en uitdagingen aan kunt pakken en tot een oplossing kunt komen, die je vervolgens niet weer vergeet. Het is allemaal zelf te doen, maar het kost veel tijd, je moet bereid zijn je in alles te verdiepen voordat je ergens doelgericht mee aan de slag kunt gaan en het vergt een lange, soms hele lange adem. Als je, net als wij, geen zak geld tot je beschikking hebt en daardoor alles zelf moet en gaat doen, duurt zo'n verbouwing lang en kost het al je geld en vrije tijd om dit te realiseren, waarschijnlijk jaren achtereen. Wij hebben het ervoor over gehad, zeker nu het resultaat alsmaar meer zichtbaar wordt, maar onderschat een dergelijke onderneming niet!
Aanbouw
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016-2019
Kosten
€20.000
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De aanbouw aan de achterzijde en de zijkant van het huis is op een unieke manier gebouwd. Geheel naar eigen ontwerp hebben we eigenhandig ons huis op de begane grond met ca. 60m² woonoppervlak vergroot. Het geheel bestaat uit een dragende binnenconstructie die op de (geïsoleerde) betonvloer staat. Op deze constructie rust het dak, dat aan de andere kant aan het huis is bevestigd. Tussen de staande balken van deze constructie is 10cm PIR-isolatie geplaatst. Tussen de dakbalken is 16cm PIR geplaatst. Vervolgens is er een 2e isolatielaag van 10cm EPS60-SE aan de buitenzijde van deze binnenconstructie verlijmd met speciale schuimlijm. Deze isolatielaag reikt tot de onderzijde van de vloerisolatie en sluit hierop aan, waardoor elke vorm van koudebrug voorkomen wordt. Omdat we (uitsluitend gerecycled!) EPS hebben gebruikt, hebben we geen problemen met vocht, zo dicht bij de grond. Voor het dak is op de balken een laag van tussen de 30 en 40cm (vanwege het afschot) EPS60-SE geplaatst, dat tevens het overstek voor de dakgoten vormt. De balken zijn hiermee helemaal ingepakt aan de warme zijde van de constructie en steken nergens naar buiten. De buitenconstructie voor de wanden zit aan de 2e isolatielaag verlijmd en is op een eigen fundering geplaatst. Deze houten constructie is als het ware als een kooi om de aanbouw heen gebouwd. Door deze kooi met schuimlijm aan de isolatielaag te bevestigen, ontstaat er nergens een koudebrug, maar krijg je toch een heel sterk geheel. Omdat vurenhout niet rechtstreeks op de grond gebruikt kan worden, hebben we van betonnen stoeptegels een 'voet' gemaakt waar deze houtconstructie op rust (we hadden er ongeveer 500 nodig, die allemaal her en der verspreid op ons terrein lagen. Goedkoper en duurzamer kan haast niet!). Deze tegels zijn onderling en aan de achterliggende isolatie met speciale steenlijm bevestigd en worden in een later stadium afgestuct, zodat een echte plint ontstaat dat het oorspronkelijke huis ook had. De buitenconstructie is ook weer 'gevuld' met 10cm EPS60-SE. Daarna zijn op deze constructie geïmpregneerde rachels aangebracht en is het geheel bekleed met gipsvezelplaten, waarachter dankzij die rachels een ventilatiespouw van 18mm is ontstaan. Deze platen zijn daarna afgewerkt met steenstrips. Als alles af is, zal uiteindelijk slechts weinig verraden dat dit eind jaren 20 huis zo extreem verbouwd is...
Dakisolatie buitenkant
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2017
Kosten
€2.000
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Het dak is maximaal geïsoleerd met, zoals al eerder beschreven, 16cm PIR-platen tussen de balken en 2x 12cm gerecycled EPS in brandvertragende uitvoering. Alle lagen zijn onderling met elkaar verlijmd met speciale schuimlijm en zo luchtdicht mogelijk aangebracht. Daarbij hebben we alle naden achteraf zo goed mogelijk dicht gemaakt met PUR-schuim. De dakkapellen zijn helemaal in de dakconstructie geïntegreerd en op dezelfde wijze als de uitbouw opgebouwd (houten binnenconstructie met PIR ertussen, 10 EPS als tussenlaag en een buitenconstructie met nog eens 10cm EPS). Ook hier hebben we alles zo goed mogelijk luchtdicht gemaakt met schuimlijm en PUR-schuim.
Ervaringen
Het luchtdicht maken is iets wat je niet moet onderschatten. Dat hebben wij wel gedaan, maar het geheel lijkt goed te functioneren; de temperatuur van de bovenverdieping blijft goed constant bij de extreme buitentemperaturen van het afgelopen jaar (tussen de -12 en +35°C!). We wilden hoe dan ook voorkomen dat we overal, binnen en buiten, folies moesten gaan gebruiken, wat het allemaal een stuk complexer en duurder zou maken. Nu hebben we de hele opbouw eigenlijk heel eenvoudig kunnen houden.
Kruipruimte/ kelderisolatie
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016-2017
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De kelder is gesitueerd in de hoek van de woonkamer en steekt ca. 40cm boven de betonvloer uit. Ook deze kunnen we niet koudebrugvrij maken, omdat we aan de fundering niets kunnen veranderen. Daarom hebben we de buitenkant van het kelderplafond en het uitstekende deel van de kelderwanden ook ingepakt met 5cm EPS en daar een nieuwe wand/vloer overheen gelegd. De isolatie sluit ook weer aan op de randisolatie van de betonvloer. Op de bijgevoegde foto is de verhoogde vloer, waaronder de kelder zit, te zien. Ook de muur daarachter (wat voorheen de buitenmuur van het huis was) is volledig ingepakt met EPS en wordt daarna afgestuct. Aan de andere kant van de muur is hetzelfde gebeurd (daar zit nu de slaapkamer voor de toekomstige B&B)
Drievoudig glas
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016-2017
Kosten
€5.000
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Alle 20 kozijnen en de buitendeuren van huis zijn voorzien van triple glas met argonvulling (HR+++), in totaal ca. 25m² glasoppervlak. De glaspanelen zijn van zogenaamde Wiener sprossen voorzien. Dit is een aluminium vakverdeling, net zoals die aan de zijkanten zitten, zodat de aangebrachte roedes op de ramen bijna niet van echt te onderscheiden zijn, wanneer het betreffende raam uit aparte ruiten zou bestaan. Ondanks de iets mindere isolatiewaarde door de extra koudebruggen die deze kaders veroorzaken, hebben we door deze voorziening alle ramen een nostalgische uitstraling kunnen geven, wat het jaren 30 karakter van het huis weer verbetert. Deze aluminium kaders zijn ook in kunststofvariant verkrijgbaar die de koudebruggen weer goeddeels opheffen, maar dat werd een te kostbaar plaatje...
Ervaringen
Het is goed merkbaar dat de kouval in de winter bij deze ramen aanzienlijk minder is dan bij dubbel glas. We hebben ook gemerkt dat 's zomers nog altijd vrij veel warmte door instraling van de zon binnenkomt via de ramen. Buitenzonwering blijft onmisbaar...
Isolerende kozijnen
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016-2017
Kosten
€5.000
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De constructie van de deur- en raamkozijnen heb ik zelf ontworpen en vervolgens ook zelf gebouwd. Het ontwerp is zodanig gemaakt dat de kozijnen 100% koudebrugvrij met de omliggende constructie zijn geïntegreerd. De kozijnen zelf zijn ook volledig geïsoleerd en bestaan uit een (FSC) hardhouten buitendeel en een (FSC) vurenhouten binnendeel (dit scheelde aanzienlijk in de kosten). Daartussen zit 2 tot 4cm PUR-schuim. Door dit ontwerp hebben de kozijnen een Rc-waarde van 2 (ter vergelijk: normale hardhouten kozijnen hebben een waarde van rond de 0,4). Ook de buitendeuren heb ik zelf ontworpen en gebouwd en zijn min of meer op dezelfde wijze opgebouwd als de kozijnen: Een massieve omkadering, met daartussen ook een binnen- en buitenframe, om de koudebruggen tot een minimum te beperken (voor zover je hout een koudebrug kunt noemen!). Daarna zijn de deuren opgevuld met 82mm PIR-schuim en aan beide zijden afgetimmerd met Tricoya-plaat. Uiteindelijk zijn deze ook voorzien van triple glas. Het geïsoleerde gedeelte van de deuren hebben daarmee een Rc-waarde van 3,3 (ter vergelijk: een massief hardhouten deur heeft een waarde van ca. 0,2). De deuren en openslaande ramen hebben een dubbele rubberafdichting om ook hier weer koudeoverdracht tot een minimum te beperken. Vanwege hun gewicht zijn de deuren allemaal voorzien van 5 gelagerde, RVS scharnieren. In totaal zijn de deuren 10cm dik en wegen de 2 zwaarste bijna 100kg per stuk. Op de foto's kun je zien dat de kozijnen volledig thermisch en akoestisch van elkaar ontkoppeld zijn. De ruimte die ertussen ontstaat is dus opgevuld met PUR-schuim. Ook de constructie van de deuren is min of meer op dezelfde wijze opgebouwd.
Ervaringen
Met de warmtecamera was goed te zien dat de kozijnen en deuren uitstekend hun werk doen. Er zijn geen koudebruggen te detecteren. Helaas sluiten de 2 openslaande deuren niet volledig af, waardoor er kou naar binnen kan komen. Dit gaat nog verholpen worden door de rubbers aan te passen.
Gebruikte materialen
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016-2017
Kosten
€0
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Tijdens de hele verbouwing hebben we zoveel mogelijk materialen van het oude huis hergebruikt. Dit had 2 redenen (zoals voor de meesten waarschijnlijk): kostenbesparing en milieubesparing. - De draagbalken van de vloer op de begane grond hebben we allemaal gebruikt in de dakconstructie van de uitbouw; - De houten vloerplanken hebben we in smalle stroken gezaagd en dienen als rachels voor het gipswerk aan het plafond van de hele benedenverdieping; - De nog bruikbare panlatten zijn gebruikt voor allerlei doeleinden; - Allerlei planken en vellingdelen uit het oude interieur hebben dienst gedaan als bekisting voor het storten van de betonvloer; - De stoeptegels die op ons perceel lagen hebben we hergebruikt als dragende, watervaste voet voor de buitenwand; - De originele binnendeuren hebben we volledig gerestaureerd en aangepast aan de huidige deurafmetingen.
Ervaringen
Het werken met gebruikte of afgekeurde materialen is meestal lastiger dan met nieuwe, omdat de materialen vaak niet meer lekker aan de maat zijn (bijvoorbeeld kromme balken of deuren) of beschadigingen hebben. We hebben bijvoorbeeld veel gebruik gemaakt van afgekeurde isolatieplaten. Dit was een stuk goedkoper en anders werden die platen weggegooid. Omdat deze platen ook niet echt lekker aan de maat waren qua dikte en afmetingen (of misvormde randen of beschadigingen hadden), vergde het meer moeite en tijd om toch alles goed toe te kunnen passen.
Tip
Gebruikte of afgekeurde materialen kunnen flink schelen in de kosten en geven het gevoel duurzamer bezig te zijn, maar hou er rekening mee dat het werken ermee vaak lastiger is en je er dan meer tijd mee kwijt bent. Wij hebben het toch zoveel mogelijk gedaan, omdat we er een kunst van gemaakt hebben om zoveel mogelijk te doen voor zo min mogelijk geld en milieubelasting, ook al hebben we hier behoorlijke concessies moeten om alles voor ons behapbaar te houden qua kosten en materiaalkeuzes: liever hadden we een volledig ecologisch strobalenhuis gebouwd, afgewerkt met bijvoorbeeld leemstuc. We zagen het alleen niet zitten om dat zelf te doen in combinatie met het bestaande huis en de nadelen van deze materialen in de bosrijke omgeving waar wij wonen.
Kierdichting
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016-2017
Aanraden:
Beschrijving
Overal lees je dat kierdichting ontzettend belangrijk is. Alles moet zo dicht mogelijk zijn om warmte binnen te houden. Tegelijkertijd geeft het vochtproblemen, waardoor je weer tegenmaatregelen moet treffen. Aan de andere kant kun je ook juist weer dampopen bouwen, zodat er zich geen vochtproblemen voordoen. Wij hebben geprobeerd bovenstaand te combineren om van de voordelen van beide methoden te profiteren . Door uitsluitend gebruik te maken van waterbestendige isolatiematerialen, zullen er minder snel vochtproblemen ontstaan. We hebben bewust gekozen om glasvlies op de PIR-platen te nemen en geen dampdichte aluminiumcachering, zodat de constructie kan blijven ademen. Alle naden hebben we zo goed mogelijk met PUR-schuim dichtgemaakt, zodat we niet de moeite hoefden te doen om overal dampdichte folies aan te brengen (wat in een later stadium weer problemen met zicht mee zou brengen bij de aanleg van alle elektra en plafondverlichting). Op deze manier hebben we op een hele eenvoudige manier een heel doeltreffende isolatieschil rondom het huis weten te realiseren.
Ervaringen
Tot nu toe werkt de schil erg goed. We merken niet dat er vochtproblemen ontstaan. Wel zijn we erachter dat de boel niet luchtdicht is. Het dicht maken van alle naden hebben we toch teveel onderschat. Daardoor zullen we waarschijnlijk wat meer energie verliezen dan we zouden willen. Wel is er een groot voordeel dat de boel niet werkelijk kierdicht is: we hebben al 2 keer lekkage gehad. Geen idee of we er ooit achter waren gekomen als alles echt potdicht was geweest, maar nu kon het water tenminste via het plafond weglekken en kan de boel weer langzaamaan opdrogen. Dit was anders misschien problematisch geweest...
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2018
Kosten
€3.600
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Wanneer de zonneboiler niet voldoende warm tapwater kan genereren, wordt deze ondersteund door een lucht-waterwarmtepomp. We hebben gekozen voor de Panasonic WH-MCD05H3E5 vanwege zijn prestaties en geluidsniveau. Dit is een monoblock systeem, met als grote voordeel dat ik deze zelf kon installeren. Deze warmtepomp heeft een vermogen van 5kW en wordt alleen voor het bereiden van warm tapwater gebruikt. Daarnaast kan deze warmtepomp ook koelen. Van deze optie willen we gebruik gaan maken als uiteindelijk toch blijkt dat de warmtehuishouding in warme zomers niet te beheersen is. Dan wil ik de warmtepomp middels een koelbatterij aansluiten op de balansventilatie, zodat er koele lucht het huis ingeblazen kan worden. Andersom werkt uiteraard dan ook: er kan op deze manier ook warme lucht gecreëerd worden, mocht dat in de winter noodzakelijk zijn. Of dit ook echt allemaal naar tevredenheid gaat werken moeten we gewoon gaan uitproberen...
Ervaringen
De warmtepomp staat nu sinds mei 2018 en heeft tot november eigenlijk niets hoeven doen. De zonneboiler kon genoeg warmte ontwikkelen om het vat op te warmen. Als de pomp wel in werd geschakeld, kon deze zijn opgewekte warmte via het bovenste spiraal van de boiler onvoldoende kwijt. Het spiraal blijkt gewoon niet groot genoeg te zijn. Daardoor daalde de COP naar waardes tussen de 0,5 en 1. Slechter dan een gewone elektrische boiler dus... Na aanpassingen, waarbij ik de zonneboiler en de warmtepomp gezamenlijk over beide spiralen van de boiler laat lopen, haalt de warmtepomp nu een COP van ongeveer 2,5. Niet zo hoog als ik had gehoopt, maar voor het verwarmen van water voor louter sanitair gebruik, waarbij een warmtepomp zijn maximale temperatuur moet leveren, haal je altijd minder hoge COP-waardes. Dus ik zal daar waarschijnlijk niet veel meer aan kunnen doen. Het is altijd nog een stuk beter dan een elektrische boiler!
Tip
Voor de aanschaf van een warmtepomp kun je een interessante subsidie aanvragen (ISDE-subsidie), waardoor de kosten heel erg te doen zijn, zeker als je het zelf kan installeren...
Houtkachel
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2018
Kosten
€2.500
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Als back-up voor de koude winterdagen (én natuurlijk voor de sfeer) hebben we een gietijzeren houtkachel geïnstalleerd. We hebben gezocht naar de kleinste die we konden vinden die ook een aansluiting heeft voor externe luchtaanvoer (vanwege de balansventilatie en om aangevoerde koude lucht door het huis van buiten te voorkomen). Dit is de Dovre 325CB geworden, die een vermogen heeft van 2 tot 6kW met een rendement van ca. 81%. Dit kacheltje vinden we goed passen ons jaren 30-stijl interieur. Het hout dat we gebruiken halen we van ons eigen perceel af, waardoor we voor de verwarming zelfvoorzienend zijn. Daarnaast hebben we een eneorme hoeveelheid klushout over, dus voorlopig hebben we daar nog genoeg aan! Het hout zal automatisch weer terug groeien, waardoor we CO2-neutraal stoken. Daarnaast houden we op deze manier invasieve (exotische) boomsoorten zoals Amerikaanse Vogelkers en Acacia een beetje in toom op ons perceel, dus het stoken op hout is op deze manier nog nuttig ook! Het zijn snelle groeiers, dus we zullen niet snel zonder komen te zitten... De externe luchttoevoer wordt van de buitenwereld afgesloten d.m.v. 2 kleppen (één direct achter de kachel en één aan de buitenzijde, achter een rooster), waartussen dan een luchtspouw ontstaat. Hiermee beperken we het warmteverlies dat is ontstaan door het gat door de isolatieschil. Daarnaast loopt de stalen buis vanaf de kachel tot ca. 10cm in de muur. Aan de buitenzijde zit het rooster met daarachter een terugslagklep, die in verbinding staat met de handbediende klep achter de kachel. Onderling staan deze 2 zijden nu niet rechtstreeks met elkaar in verbinding middels een (metalen) buis, zodat er ook geen koudebrug ontstaat. Samen met de kleppen in de houtkachel zorgt deze afsluiting er verder voor dat er geen ongewenste trek ontstaat door de kachel en de rookgasafvoer. De kachel zou anders als in de winter als passieve koeling gaan dienen als we deze niet gebruiken (en 's zomers zich mogelijk juist als passieve verwarming zou kunnen gaan gedragen). Dit levert alleen maar extra warmteverlies op (of 's zomers ongewenste opwarming). De doorvoer door het dak is extra goed geïsoleerd met vuurvaste isolatie en goed afgesloten met vuurvaste plaat en een brandseparatieplaat, zodat er ook geen tocht kan ontstaan. De gehele rookgasafvoer is daarna omkokerd met dezelfde vuurvaste plaat, om alles weer brandveilig te maken. De warme lucht die in de koker ontstaat tijdens het stoken, wordt zoveel mogelijk voor de bovenverdieping nog benut.
Ervaringen
De ervaringen zijn tot dusverre erg goed. We stoken vaker dan we hadden verwacht, maar niet in de laatste plaats omdat het leuk is om te doen en erg gezellig is. Wel is het even leren hoe je efficiënt en roetvrij moet stoken (en dan met name bij het aanmaken van het houtvuur), zodat de kachel en de pijp zo lang mogelijk schoon blijven. Dat gaat eigenlijk heel erg goed. Het kost uiteraard meer tijd om 's ochtends een vuurtje te maken dan wanneer je gewoon de thermostaat even wat hoger zet. Maar dat hoort er nu eenmaal bij als je ervoor gekozen hebt om geen conventionele verwarming aan te leggen middels elektrische of gasgestookte apparaten. De warmte wordt door het centrale ventilatiesysteem in enkele uren door het hele huis verdeeld, waardoor het ook op de bovenverdieping invloed heeft.
Tip
Ga bij de aanleg van een houtkachel en het rookgassysteem grondig te werk en bereid je goed voor door in de materie te duiken. Het is prima zelf te doen, maar zorg ervoor dat je de juiste materialen hebt om alles op de juiste en brandveilige manier aan te leggen (leveranciers zullen je doorgaans graag van dienst zijn). Zeker in ons geval, waarbij je te maken hebt met een hoop piepschuimisolatie, is het absoluut noodzakelijk om het systeem zorgvuldig aan te leggen. Áls het mis gaat, verdwijnt ons huis letterlijk in de vlammen. Dat is geen fijne gedachte. Dus ook hier weer: een goede voorbereiding is het halve werk en gewoon noodzakelijk.
Hotfill
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
nog te bouwen
Kosten
€500
Aanraden:
Beschrijving
De wasmachine, de vaatwasser en de keukenkraan zitten allemaal binnen 1m van elkaar gesitueerd. Gezamenlijk gaan ze worden voorzien van een warmwatervoorraad, die wordt bereid door een kleine warmtepomp binnenshuis, die zijn lucht (deels) betrekt van de afvoerlucht van de WTW. Dit wordt een experimentele installatie die ik zelf ga aanleggen en uitproberen, waarbij ik de bestaande elektrische boiler wil (her)gebruiken. Het doel is om op een energiezuinige manier deze voorzieningen van warm water te voorzien, zonder (weer) een andere boiler te moeten aanschaffen. Bij komend voordeel is dat het laatste beetje restwarmte die de WTW-unit niet kan terugwinnen op deze manier alsnog gebruikt wordt. Andersom kan de warmtepomp 's zomers warme lucht van buiten gebruiken om het water op te warmen en de koude lucht afgeven aan de WTW-unit, om het huis nog een beetje extra te kunnen koelen. Optimaal gebruik van de energie dus!
Ervaringen
Nog geen, want dit experiment moet ik nog bouwen
Warmtewisselaar douche
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2019
Kosten
€150
Aanraden:
Ja
Beschrijving
We hebben 2 badkamers: 1 in de (toekomstige) B&B en 1 (nog te realiseren) op de bovenverdieping. Het was binnen de tijd die er was helaas niet mogelijk om een douche-wtw te bedenken voor de eerstgenoemde badkamer. Ik heb er wel 1 ontworpen en gemaakt voor de badkamer boven (eentje kopen vond ik veel te duur!). Hij is nog niet in gebruik (want de badkamer bestaat dus nog niet), maar ik verwacht dat het wel het overgrote deel van de warmte uit het douchewater terug zal winnen, wat dan weer een kleinere belasting betekent op de warmwaterboiler.
Ervaringen
Nog geen...
Zonnepanelen
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016
Kosten
€8.000
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Op dit moment liggen er 20 zonnepanelen op het dak van de carport. In totaal leveren deze panelen theoretisch ongeveer 5.000kWh per jaar. In de praktijk is het net geen 4.000kWh, omdat we in een beboste omgeving wonen. Er is nog voldoende ruimte voor uitbreiding. Met een laadpaal op het wensenlijstje, is dat een mooie mogelijkheid.
Bedrijf
Jaar toepassing:
2017
Aanraden:
Centrale balansventilatie
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016
Kosten
€3.500
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Het gehele huis is voorzien van een centrale balansventilatie met WTW-systeem. Hiervoor hebben we een Brink Renovent Excellent 400 aangeschaft. Alle leidingwerk heb ik aangelegd met Spirobuis met rubberdichtingen. Bij de unit en voor alle uitblaasventielen zitten geluidsdempers om lawaai uit het systeem, maar ook overspraak tussen de ruimtes zoveel mogelijk te beperken. Bewust is gekozen voor een unit die 400 m³ lucht per uur kan blazen, zodat deze in standaard modus weinig moeite hoeft te doen om het huis te ventileren. Samen met royale buisdiameters zorgt dit voor een stillere werking. De afzuigkap kan vanwege de balansventilatie en het warmteverlies niet naar buiten afblazen, dus is deze voorzien van een plasmafilter. Dit zou efficiënter en stiller moeten werken dan een koolstoffilter. Ook heb je hier geen onderhoud meer aan. Verder ben ik bewust niet los gegaan met het vraaggestuurd en zonegestuurd ventileren, omdat dit het systeem erg complex en duur maken. Aangezien ik alles zelf doe om met weinig geld zo ver mogelijk te komen, moet je regelmatig kiezen om beperkt te blijven. Ook wil ik alles zo low-tech mogelijk houden, zodat het goed te onderhouden is en niet storingsgevoelig wordt.
Ervaringen
Het systeem werkt erg goed en zorgt voor goed geventileerde ruimtes, zonder dat dit noemenswaardig veel wamteverlies oplevert. Een nadeel is dat het huis centraal geventileerd wordt. Temperatuurbeheersing en ventilatiebehoefte per ruimte wordt daarmee een stuk lastiger, zo niet onmogelijk.
Tip
Zorg ervoor dat je bij de aanleg van dit systeem weet hoe je alles wilt hebben. Bereken de juiste leidingdiameters en verdiep je erin hoe het systeem het beste werkt en de meeste comfort brengt. Ook dan is het weer prima zelf allemaal aan te leggen, maar alles staat of valt ook hier weer met een goede voorbereiding.
Actieve zonwering
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2017
Kosten
€1.000
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Op de raamkozijnen aan het oosten, zuiden en westen van het huis zitten aan de buitenzijde, mooi verdiept in de dag, licht gekleurde screens om zonnewarmte zoveel mogelijk buiten te houden. Ze zijn elektrisch, zodat er geen band of bedieningsstang door de muur naar binnen hoeft (wat weer voorkomt dat er koudebruggen ontstaan). Op de noordwestzijde komen rolluiken met geïsoleerde, kunststof lamellen; daar komt de vrijwel zon niet en 's winters zal het er extra koud kunnen zijn. Deze luiken vormen dan een extra buffer tegen warmteverlies tijdens de koude winternachten. Boven de kozijnen van de dakkapellen aan de voorzijde van het huis (op het zuidwesten) zitten 2 markiezen (ook elektrisch). Die zijn 's zomers eigenlijk standaard naar beneden. Ze geven een mooi aanblik van het huis, zijn erg effectief tegen de van de zijkant invallende zon, maar zorgen er toch voor dat er nog altijd veel licht naar binnen komt. En je kunt nog steeds gezellig uit het raam kijken...
Regenwater hergebruik
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Er ligt een ringleiding om het huis waar alle regenpijpen op aangesloten zijn. Dit water wordt naar de 3 vijvers geleid die in de buurt van het huis liggen. Onder het huis liggen nu 2 waterleidingnetten, zodat drinkwater en regenwater gescheiden getransporteerd kunnen worden. Het is in de toekomst mogelijk om het water vanuit de vijvers naar het huis te pompen en het 2e leidingnet te voorzien van dit regenwater. De toiletten en de aansluiting voor de wasmachine zijn op dit net aangesloten, waardoor optimaal gebruik gemaakt kan worden van dit regenwater en dit veel kostbaar leidingwater uitspaart!
Ervaringen
Nog niet, want dit staat nog op onze to-do-list...
Led lampen
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2017-2018
Kosten
€500
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Alle vertrekken binnenshuis en de spotjes in de dakgoot rondom het huis zijn voorzien van LED-verlichting. Als we alle lampen aan doen (waarbij alle ruimten in en om het huis volledig verlicht zijn) verbruiken we nog geen 300W aan elektrische energie. Nog maar enkele jaren geleden moest je echt moeite doen om goede lampen te vinden, die een aangename lichtkleur afgaven, maar tegenwoordig kun je gelukkig bij elke fatsoenlijke webshop of bouwmarkt prima lampen vinden die een volwaardige vervanging van de oude halogeen- of gloeilampen zijn. Je hebt sinds niet al te lange tijd zelfs dimbare LED-lampen die warmer meekleuren als je ze dimt, zoals halogeen- en gloeilampen ook doen. Daardoor kun je absoluut de warme sfeer van sfeerverlichting volledig realiseren met de zeer energiezuinige LED-lampen. Daar waar de LED-lampen toch niet helemaal de juiste lichtkleur gaven, of omdat ze teveel licht gaven, hebben we de lichtkleur met schuurpapier, kleurmarkers en/of bakpapier aangepast, zodat we toch de juiste sfeer konden realiseren die we wilden. Dat vergt het nodige experimenteren met de juiste kleuren, maar is tot nu toe altijd weer prima gelukt.
Ervaringen
Zoals hierboven beschreven is het tegenwoordig zonder veel moeite uitstekend mogelijk om de perfecte sfeer in huis te creëren met de energiezuinige LED-verlichting. De zeer lage energieconsumptie en de lange levensduur van de lampen maken de investering van de iets duurdere lampen meer dan de moeite waard. In voorgaande jaren hebben we veel geëxperimenteerd met LED-lampen van e-bay, afkomstig uit China, waar de keuze jaren geleden al veel groter was dan hier. Soms waren het goede lampen, soms ook niet. Dan ging het vooral om lichtkleur die vaak veel te bleek was. Soms waren de lampen ook al snel weer stuk. Nu kun je makkelijk(er) goede lampen krijgen via Nederlandse webshops, zodat experimenteren minder hoeft en terugsturen om wat anders te proberen veel eenvoudiger is geworden. De prijs van de lampen is de afgelopen jaren ook enorm gedaald, dus het excuus dat dat allemaal veel te duur is, is eigenlijk niet meer geloofwaardig. Het zoeken naar een goede dimmer was altijd wel een opgave, aangezien elke LED-lamp weer anders reageert op een dimmer. Deze dingen zijn ook vaak behoorlijk duur, dus was het vaak zoeken, proberen en vaak weer terugsturen. Uiteindelijk hebben we dimmers gevonden die de lampen goed en storingsvrij kunnen dimmen. Ook hier zie je de laatste maanden veel verbetering en zijn de dimmers een stuk goedkoper geworden. Het gaat allemaal de goede kant op dus! (De aangegeven totale kosten zijn inclusief de dimmers)
Tip
Op internet zijn er tegenwoordig tal van webshops waar je goedkoop hele mooie en goede LED-lampen kunt kopen. Ook elke bouwmarkt heeft tegenwoordig prima lampen in het assortiment, alleen is de keuze beperkter en zijn ze daar doorgaans wat duurder dan wat je op internet kunt kopen. Ook hier geldt weer: even zoeken wat je nodig hebt en experimenteren met verschillende merken lampen eventuele dimmers en kijken welke je het beste vindt passen en dan daarmee verder gaan. De voor niets gekochte lampen/dimmers breng of stuur je gewoon weer terug. Google maar eens op 'warm glow' of 'dim to warm' voor mooie LED-spots die meekleuren bij het dimmen. Kijk goed naar welke lichtkleur je nodig hebt (informatie daarover kun je uiteraard weer eenvoudig op internet vinden) en vergelijk dat met wat er bij de gegevens van de LED-lamp staat. Ook is het verstandig om je in te lezen over hoeveel licht je nodig hebt en hoe dat bij een LED-lamp is. Vaak zijn LED-lampen toch feller of bleker van kleur dan je zou willen. Je kunt dan door blijven zoeken tot je de juiste lamp gevonden hebt, maar je kunt ook aan de slag gaan met schuurpapier, kleurstiften en/of bruin bakpapier. Scheelt je terugsturen en wachten op andere lampen. Het is ook wel leuk als het je met eenvoudige middelen en wat creativiteit dan toch lukt om de juiste sfeer te krijgen!
Inductie fornuis
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016
Kosten
€2.500
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Omdat we geen gasaansluiting hebben en full-electric zijn gegaan, koken wij op inductie. Daarom hebben wij onze elektra-aansluiting om laten zetten naar 3-fase (hoewel veel fornuizen ook met een kookgroep uit de voeten kunnen). Het koken op inductie was voor ons voor het eerst, maar het beviel eigenlijk meteen heel goed. Het viel ons op hoeveel sneller alles kookte en bakte, omdat er veel minder warmte langs de (koeken)pan verloren gaat. Gaf gelijk al een veel efficiënter gevoel van energiegebruik. Door het ontbreken van een centrale verwarming, levert het gebruik van het fornuis in de winter ook nog een mooie bijdrage aan de passieve verwarming van het huis.
Ervaringen
Het koken op inductie bevalt ons heel goed. Het koken en bakken gaat sneller en het fornuis is veel beter schoon te houden.
Tip
Inductiefornuizen heb je in vele prijsklassen, vanaf ca. €1.800,- tot ergens ver boven de €10.000,-. Aangezien wij veel moeten en nog veel meer willen doen met weinig geld, hebben wij een relatief goedkoop fornuis gekocht met weinig toeters en bellen. Ondanks de relatief lage prijs zijn wij er, na 2 jaar intensief gebruik, erg tevreden mee! Ook heb je vaak een 3-fase aansluiting nodig, zodat je ook echt het maximale vermogen van het fornuis kan benutten en je niet beperkt wordt in je keuze, aangezien sommige fornuizen niet zonder 3-fase kunnen.
Zonnecarport
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016
Aanraden:
Ja
Groene energie
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016
Aanraden:
Ja
Beschrijving
We gebruiken geen gas, maar doen alles elektrisch. Ondanks dat we zoveel mogelijk zelf onze energie willen opwekken en daarnaast zo min mogelijk daarvan nodig willen hebben, hebben wij uiteraard gewoon een elektriciteitsaansluiting. Onze stroomleverancier is Qurrent, de groenste energieleverancier van Nederland, die alleen maar groene energie uit windmolens en zonnepanelen uit eigen land levert. Vonden wij het beste in ons totaalplaatje passen...
Zonneboiler
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2018
Kosten
€1.500
Aanraden:
Ja
Beschrijving
In mei 2018 hebben we een zonneboiler geïnstalleerd met 3 vlakkeplaat-collectoren op het platte dak van de dakkapel aan de achterzijde van het huis. We hebben gekozen voor dit soort collectoren, omdat deze in landscape-opstelling op het dak geplaatst kunnen worden. Op deze manier steken ze amper boven de nok uit en zijn ze vanaf de voorzijde van het huis niet te zien. Ik had liever heatpipes (vacuumbuizen) gehad omdat deze met name in de koudere maanden efficiënter zouden zijn, maar door de lengte van de buizen zou het geheel veel te zichtbaar worden op het dak en dat vonden we esthetisch gezien een te groot probleem. Ik heb heatpipes in een korte uitvoering in Nederland niet kunnen vinden. De combinatie van 3 collectoren (met een opbrengst van 10,2 GigaJoule per jaar) met een 300l-voorraadvat geeft snel warm water op zomerse dagen. Ook op dagen wanneer de zon veel minder schijnt, levert het systeem toch al vrij snel een voldoende opgewarmd vat om te kunnen douchen. Toch is het systeem slechts 1 keer oververhit geweest tijdens de afgelopen hete zomer. De besturing is blijkbaar dusdanig intelligent dat dit niet snel gebeurt.
Ervaringen
We zijn erg tevreden met dit systeem. We hebben de afgelopen (zomer)maanden altijd ruim voldoende warm water voorhanden gehad, zonder dat de warmtepomp hoefde bij te springen. Het systeem werkt stil, kost bijzonder weinig elektrische energie en levert daarmee een enorme besparing op ten opzichte van de elektrische boiler die we eerst in gebruik hadden (die met zijn 120l inhoud nog bijna 3 keer zo klein was ook!).
Tip
Ook voor dit systeem is een aantrekkelijke ISDE-subsidie te krijgen. Door het grote vermogen van dit betreffende systeem, kregen we maar liefst tweederde van de aanschafprijs vergoed! Omdat we ook nog eens het systeem geheel zelf geïnstalleerd hebben, was het de investering meer dan waard! Zelf installeren vergt wel het nodige onderzoek, zodat het systeem wel op een correcte wijze gebouwd wordt. Hier heb ik best wel wat tijd in moeten steken voordat ik alles goed op een rijtje had. Mijn tip dan ook: neem de tijd om alles te weten te komen, zodat je niks fout doet, met nare consequenties tot gevolg. Als je er tijd in wilt steken om het allemaal zelf te doen, kost de aanschaf van zo'n systeem, mede door de subsidie, niet bijster veel geld en heb je het dus vrij snel weer terug verdiend (al vind ik dat niet de juiste motivatie is om zo'n systeem aan te schaffen...). De opgegeven gemaakte kosten zijn na aftrek van die subsidie...
  • Voorzijde huis

  • Achterzijde huis

  • De woonkamer

  • De zelf ontworpen en zelf gebouwde keuken

  • De panelen voor de zonneboiler met custom-made zonwering

  • Onze lucht/water-warmtepomp

  • De carport met zijn 'Energiedak'

Ervaringen met de (ver)bouw
Dit is niet het eerste huis dat we eigenhandig verbouwen, maar de extreme mate ervan wel: Het huis is zo goed als afgebroken en eigenhandig opnieuw opgebouwd en uitgebreid, met maximale energiezuinigheid als uitgangspunt. Intussen hebben we veel ervaring opgedaan met het pragmatisch oplossen van allerlei vraagstukken als de aanleg van de elektrische installatie, zonneboiler- en warmtepompinstallatie, wtw-installatie, kozijnen en deuren bouwen, enz.
Plannen voor de toekomst
De gehele verbouwing van het huis en de bijgebouwen is na ruim 5,5 intensieve jaren zo goed als klaar. Vanaf augustus 2021 is het mogelijk om het huis voor paar dagen te huren via Natuurhuisje.nl, om te komen genieten van de gezelligheid die dit bijzondere huis en zijn grote natuurtuin bieden.
Adviezen
Het helpt als je affiniteit hebt met bouwen en installatietechniek. Ik ben geen bouwkundige of gediplomeerd installateur, maar mijn interesse, kennis, technisch inzicht, mijn professionele leven als industrieel ontwerper en de creatieve inbreng van mijn vrouw hebben gezorgd voor zelfredzaamheid bij het ontwerpen en bouwen van alle aspecten van dit huis. Ook een gezonde dosis eigenwijsheid en lef helpt je een stuk verder te komen (er gaat namelijk heus wel eens iets mis!). Ook internet is een onmisbaar instrument om informatie te zoeken en deze informatie toe te passen op jouw situatie.
Interview

Op bezoek bij Robin en Marjola

Bron: Duurzame Huizen Route (29 oktober 2018). Op bezoek bij de aardgasvrije woning van Robin en Marjola Via YouTube

Stel een vraag aan de bewoner(s) van deze woning:

Dit formulier is alléén bedoeld voor vragen over maatregelen.
LET OP: Geen acquisitie. Mediaverzoeken, onderzoeksvragen, studententopdrachten en andere vragen via de organisatie! Uitleg >