Tussenwoning - 1999, Arnhem

Tussenwoning - 1999, Arnhem

Woning
Energielabel, Leidingisolatie, Luiken, HR+ glas, HR++ glas, Domotica, Energiemonitor, Inregelen cv-installatie, Slimme meter, Zonnepanelen, Actieve zonwering, Airco, Pompschakelaar, Ventilatieroosters, Mechanische afvoer ventilatie, Lucht/lucht warmtepomp, Lucht/water warmtepomp buitenlucht, Convectoren, Vloerverwarming, Tuininrichting, Inductie fornuis, Energiezuinige koelkast, Energiezuinige vaatwasmachine, Energiezuinige vriezer, Energiezuinige wasmachine, Zuinige apparaten, Gordijnen, Meubels, Vloerbedekking, Radiatorfolie, Led lampen
Uitvoering
Een bedrijf
Bedrijf
Pranger Bouw
Jaar toepassing:
2014
Kosten
€3.100
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De volledige voor en achter gevel inclusief de zolder van het huis was voorzien van houten beplating en deze zijn vervangen door 8mm Trespa.
Ervaringen
De beplating hoeft niet meer om de zoveel jaar geverfd te worden maar alleen nog afgenomen.
Tip
Hoe dikker de Trespa beplating, hoe hoger de isolatiewaarde. Wellicht was 10mm, de oude dikte, wel beter geweest achteraf. Echter waren de kosten voor 10mm t.o.v. 8mm natuurlijk redelijk significant.
Dakisolatie buitenkant
Bedrijf
Jaar toepassing:
1999
Aanraden:
Beschrijving
Rc=3.0M2/Kw
Wandisolatie buiten
Bedrijf
Jaar toepassing:
1999
Aanraden:
Beschrijving
Rc=3.0M2/Kw
Vloerisolatie
Bedrijf
Jaar toepassing:
1999
Aanraden:
Beschrijving
Rc=3.5M2/Kw
HR+ glas, HR++ glas
Bedrijf
Jaar toepassing:
1999, 2018
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De voorpui is HR++, achterschuifpui is HR+, 1ste verdieping is HR++, 3x Velux dakramen 2de verdieping is HR++ (in 2018 preventief vervangen)
Ervaringen
Tijdens het groot onderhoud aan de dakramen ontstond het idee om het oude HR++ glas preventief te vervangen na een kleine 20 jaar. Bij het ontvangen van het nieuwe HR++ glas (18mm) bleek deze bij levering een kwart minder dik te zijn omdat de ramen destijds al geschikt waren gemaakt voor HR++ ramen (24mm).
Leidingisolatie
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Op alle CV en waterleidingen die niet in de muur zitten voorzien van NMC Climaflex XT buisisolatie
Lucht/water warmtepomp
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016
Kosten
€2.750
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De LG Therma V 3-in-1 lucht water warmtepomp verwarmt of koelt niet alleen het huis, maar ook het (sanitair) water. Gekozen voor het 9kW split model (HU091U42+HN0914NK2 ) i.c.m. de sanitaire tank van 200 liter met enkele spiraal (LGRTV200E + PHLTA). Bewust een iets zwaarder model (9kW) gekozen om eventuele strenge winters goed door te komen en om het tapwater weer snel op te kunnen warmen. Technisch kon ik deze combinatie ook nog net plaatsen binnen alle geldende normen en kwijt in de beschikbare ruimte. https://www.lgklimaat.nl/producten/therma-v/thermav?Lang=nl-NL
Ervaringen
De eerste twee strengere winters zijn we inmiddels doorgekomen zonder noemenswaardige problemen. Het comfort was niet dermate anders dan met de CV-ketel. De ingestelde temperatuur is constant 21 graden geweest. Zelfs met een regendouche kan bijna 30 minuten aaneengesloten gedoucht worden in de winter. Vanwege energiebesparing maar ook om legionalla te voorkomen, wordt het tapwatervat altijd opgewarmd tot 60 graden. De (interne)regeling van de warmtepomp was in het begin niet goed maar door een software update vanuit LG is deze nu aardig naar wens. Echter de regeling voor de tapwatercyclus was niet naar mijn wens en heb ik aangepast. Het zelf meten aan het systeem geeft een zeer goed inzicht naar het gedrag ervan om het daarna weer bij te stellen. In mijn geval ben ik er achter gekomen dat een buffervat geen onnodige luxe is.
Tip
De dimensionering van de warmtepomp kan beter iets ruimer genomen worden om wat meer marge te hebben bij (zeer) koude dagen, vooral als dit de enige warmtebron is. Een zwaarder model is vaak ook niet eens heel veel duurder. In de retour van het CV en het SWW circuit zijn neopreen keerkleppen geplaatst zodat beide circuits elkaar minder kunnen beinvloeden tijdens het verwarmen danwel koelen. In de aanvoer zit nog een automatische ontluchter en in de retour een vuilfilter van Spirovent. Verder dient het totale afgiftesysteem groot genoeg te zijn zodat de warmtepomp op zijn minimale belasting kan doorblijven draaien. Als deze zijn capaciteit niet kwijt kan, zal deze zichzelf tijdelijk uitschakelen. Hierdoor krijg je het pendeleffect welke weer de levensduur van de compressor negatief beinvloedt. Om dit gedragd te voorkomen of uit te stellen, zal een buffervat in het systeem geplaatst moeten worden. Dit pendeleffect treedt sneller in werking bij het koelen dan verwarmen. Dit is nog enigzins bij te stellen tijdens het koelen door de aanvoertemperatuur verder te verlagen maar op een gegeven moment krijg je dan weer te maken met het dauwpunt. Al met al zijn er veel factoren die meespelen om een optimaal functionerend systeem te krijgen.
Buffervat
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2016
Aanraden:
Beschrijving
Voor het sanitair tapwater is een vat van 200L geplaatst met een temperatuur van 60 graden. In de regendouche is een Neoperl doorstroombegrenzer geplaatst van 5 liter per minuut om een douchetijd van minstens 30 minuten te realiseren.
Tip
Hoe groter het voorraadvat des te meer warmteverlies en hoe hoger de energiekosten. Bij normaal gebruik zou 200 liter genoeg moeten zijn en zeker als niet iedereen achter elkaar gaat douchen of in bad gaat. Ook kan de temperatuur van het vat verder verhoogd worden maar ook hier is weer meer energie voor nodig. Het is een beetje spelen met de instellingen om het comfort hoog te houden en de energiekosten laag.
Convectoren, Vloerverwarming
Bedrijf
Jaar toepassing:
1999
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Beneden is de vloerverwarming (helaas) aangelegd als bijverwarming door de vorige bewoner
Ervaringen
Jammer genoeg is het als bijverwarming aangelegd en niet als hoofdverwarming want dan hadden de convectoren ook weggekund en was het systeem waarschijnlijk comfortabeler geweest
Convectoren
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
1999, 2017
Kosten
€150
Aanraden:
Ja
Beschrijving
In de woon- en slaapkamers zijn convectoren aanwezig. In de convectoren van de woonkamer zijn zelfgemaakte DBE (Dynamic Boost Effect) gebouwd. Dit is een speciaal voor de laagtemperatuurradiatoren ontwikkeld systeem dat het afgifte vermogen 2 tot 3 maal kan vergroten. Zie originele website: http://www.jagapro.nl/dbe-radiatoren
Pompschakelaar
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2015, 2017
Kosten
€205
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De pomp voor de vloerverwarming is vervangen door een Grundfos Alpha 1 25-40 130. Eerst werd een Amfra Amframatic v-5 pompschakelaar gebruikt maar inmiddels is deze alweer ingewisseld door een Sonoff TH met DS18B20 temperatuursensor om de regeling via domotica te laten verlopen. Wanneer de temperatuur van het CV water boven of onder de ingestelde temperatuur komt, zal de pompschakelaar de pomp in- of uitschakelen.
Ervaringen
Hiermee wordt voorkomen dat de pomp onnodig blijft (door)draaien. Alleen bij de ingestelde boven- of onderwaarde zal warm danwel koud water worden rondgepompt door de vloer.
Zonnepanelen
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2014,2016,2019
Kosten
€4.200
Aanraden:
Ja
Beschrijving
In een eerste fase op het platte dak 12x SF170-S geplaatst in een Oost-West opstelling middels Flatfix Fusion op een Hosala Bright 2000 MTL. Het zijn twee strings parallel van drie panelen in serie per MPPT (2x 2x3) onder een hoek van 13 graden. Door nieuwe inzichten in de zomer van 2019 besloten om de opstelling aan te passen. Technisch was het mogelijk om het dakoppervlak nog efficienter te benutten. De 4,5 graad betonvoeten van de schuur inclusief de panelen zijn verhuisd naar het dak. Nog 7 betonvoeten bijgekocht om de opstelling aan te passen naar 2x 2x4 maar dan meer richting Zuid-Oost en Noord-West gelegd. De omvormer kan deze belasting meer dan prima aan dus deze hoefde niet aangepast te worden. De schaduw die de warmtepomp een beetje gaf was door de verdraaiing van de opstelling ook direct opgelost. Het totale gewicht is wel toegenomen maar de gemiddelde belasting per m2 is nog steeds onder de 30kg/m2. De overgebleven onderconstructie weer verkocht aan een kennis zodat hij zijn garagedak kon vol leggen. Netto is er een SF paneel overgebleven maar kan prima gebruikt worden als reserve en de te korte stabilisatoren van de Flatfix Fusion set. Aangepaste opstelling te volgen op (16x SF): http://pvoutput.org/aggregate.jsp?id=34018&sid=3206 De berging achter het huis verbouwd zodat hier 8x SF170-S panelen geplaatst konden worden op een Hosola Smart 1000 TL. Het zijn twee strings parallel van vier panelen (2x 4) onder een hoek van een kleine 4,5 graden. Inmiddels in de zomer van 2019 aangepast naar een afdak met 3 SF-panelen. Op de schuur zelf nieuwe betonvoeten van 7 graden en 4x 325Wp Jinko panelen (JKM325M-60-V) op een APS-QS1 omvormer. Daar is nu ook elke centimeter benut mede door het aanpassen van de bevestiging. Aan de zijkanten van de panelen zijn hoekbeugels gemonteerd waarna deze aan de zijkant van de betonvoeten zijn bevestigd om zo binnen de erfgrens te blijven. Opbrengst gedeeltelijk nog te volgen op (3x SF): http://pvoutput.org/aggregate.jsp?id=34018&sid=44518
Ervaringen
Ondanks de relatief lage hoek op het dak en de schuur en de zuid-oost/noord-west opstelling bovenop dak, leveren de 4530Wp toch jaarlijks zo'n 4000kWh+ op. De totale opbrengst (exclusief APS) is te volgen op: http://pvoutput.org/aggregate.jsp?id=34018&sid=45686
Tip
Medio 2013 gestart met het onderzoeken van het plaatsen van zonnepanelen. Diverse offertes laten opstellen door verschillende leveranciers. Naast het verschil in prijs was ook duidelijk te zien dat er volgens hun maar maximaal 6 panelen te plaatsen waren (op de conventionele wijze dus de ideale hoek van 35 graden). Een leverancier maakte nog wel een terechte opmerking of het dak de draagkracht wel aan kon. Dit heb ik uitgezocht met de leverancier van het betonnendak destijds en die raadde me aan om het niet te doen want de kans was groot dat het dak zou kunnen doorbuigen/instorten. Nergens in de originele bouwdocumenten was namelijk terug te vinden hoe dik de bewapening was die ze hadden gebruikt. Ik heb de zonnepanelen even losgelaten totdat ik in 2014 een bericht las dat Esdec met een revolutionair lichtgewicht systeem op de markt voor een duale opstelling. Gezien de hoek maar 13 graden was heb ik gekozen voor de Solar Frontier panelen, mede door de veel hogere open-klem spanning van deze panelen. Tevens kon ik geen 6 maar 12 panelen kwijt, minimale dakbelasting, betere spreiding van het gewicht over het gehele dak vanwege het flexibele montagesysteem en veel betere startspanning voor de omvormer. Het loont dus om een en ander ook zelf goed te onderzoeken en de kosten te besparen door het zelf te installeren.
Mechanische afvoer ventilatie
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Kosten
€350
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De mechanische ventilatie vervangen door de Itho CVE ECO RFT met twee draadloze afstandsbedieningen in de keuken en badkamer. De afzuigkap in de keuken is afgekoppeld van de mechanische ventilatie en rechtstreeks naar buiten gebracht. Zie: http://www.ithodaalderop.nl/producten/ventilatie-hele-huis/mechanische-ventilatie/cve-eco-rft
Ventilatieroosters
Bedrijf
Jaar toepassing:
1999
Aanraden:
Beschrijving
In nagenoeg alle vaste ramen zijn ventilatieroosters geplaatst
Slimme meter
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Kosten
€100
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Vroegtijdig de oude digitale meter omgewisseld voor een slimme meter om het stroom- en gasverbruik te kunnen monitoren. Deze gegevens worden elke 5 minuten opgeslagen en zijn te zien op: http://pvoutput.org/intraday.jsp?id=34018&sid=31169
Led lampen
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Alle lampen zijn op basis van LED evenals de buitenlampen maar dan nog extra voorzien van een bewegingssensor.
Ervaringen
Waar sfeer verlichting niet direct nodig is, is gekozen voor plafondlampen met 196 witte LEDs (6000K).
Apparaten
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Siemens EH675MV11E http://www.siemens-home.bsh-group.com/nl/productoverzicht/EH675MV11E
Ervaringen
Eerlijk gezegd de flexibele kookzones nog nooit hoeven te gebruiken
Energiezuinige wasmachine
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Kosten
€829
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Siemens iQ700 (WM16S493NL), energieklasse A+++ http://www.siemens-home.bsh-group.com/nl/productoverzicht/WM16S493NL
Energiezuinige vaatwasmachine
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Siemens SX65M036EU, energieklasse A++ http://www.siemens-home.bsh-group.com/nl/productoverzicht/SX65M036EU
Tip
Indien mogelijk, neem een extra hoog model
Energiezuinige koelkast
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Siemens KI20RA65, energieklasse: A++ http://www.siemens-home.bsh-group.com/nl/productoverzicht/KI20RA65
Energiezuinige vriezer
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Kosten
€564
Aanraden:
Ja
Beschrijving
Siemens iQ300 (GS29NVW30), energieklasse A++ http://www.siemens-home.bsh-group.com/nl/productoverzicht/koelen-en-vriezen/vriezers/vrijstaande-vriezers/GS29NVW30
Gordijnen
Uitvoering
Zelfstandig
Bedrijf
Jaar toepassing:
2013
Kosten
€550
Aanraden:
Beschrijving
Voor- en achterzijde van de woonkamer voorzien van verduisterende gordijnen
Vloerbedekking
Uitvoering
Een bedrijf
Bedrijf
Carpet Right
Jaar toepassing:
2013
Kosten
€1.200
Aanraden:
Ja
Beschrijving
De eerste en tweede verdieping samen met de (open)trap volledig gestoffeerd
Tip
Wachten op een aanbieding tijdens de feestdagen scheelt een hoop geld
  • Voorkant

  • Achterkant

  • Zonnepanelen met de warmtepomp voorkant

  • Zonnepanelen met de warmtepomp achterkant

  • Zonnepanelen berging

Ervaringen met de (ver)bouw
Ondanks het geringe dakoppervlak voor het plaatsen van de zonnepanelen en de warmtepomp is het toch aardig gelukt om rond de nul op de meter uit te komen! Rendement technisch is het (nog) niet interessant om een HR-ketel te vervangen voor een warmtepomp tot op heden. Door alles zelf in te kopen en te installeren is het rendabel genoeg. De terugverdientijd voor de zonnepanelen en warmtepomp ligt ongeveer op 8 jaar in mijn geval. Al met al blijft alles een gok want prijzen, regels en regelingen kunnen zo veranderen (door de politiek).
Plannen voor de toekomst
De domotica nog verder integreren want voor de rest blijft er weinig over om nog te kunnen doen. Wellicht een windmolen voor het standby verbruik 's nachts of een overkapping met zonnepanelen als (winter)stalling voor de motor?
Adviezen
Nu de salderingsregeling voor zonnepanelen zeker tot 2023 (lees 2020?) van kracht blijft, is het nog zeer de moeite waard om hierin te investeren naast het milieu aspect. Ook de ISDE-subsidie op de warmtepomp kan erg aantrekkelijk zijn mits het meeste werk zelf gedaan wordt.
Interview

 

Energie besparen als hobby

Samen met zijn vriendin woont Pascal Saul in een tussenwoning in Arnhem. In 2013 kocht hij de woning in de wijk Rijkerswoerd-West en heeft deze nu volledig gerenoveerd en verbeterd. Er waren al een aantal energiebesparende maatregelen aanwezig vanuit de bouw destijds, maar inmiddels woont Pascal geheel gasloos en wekt hij zijn energie zelf op. ‘Ik zie het als een investering die goed is voor het milieu en voor mijn portemonnee’. De ervaring die hij heeft opgedaan met duurzaam renoveren deelt Pascal Saul graag met anderen. Daarom doet hij mee aan de Nationale Duurzame Huizen Route.

Pascal Saul doet mee aan de Nationale Duurzame Huizen RouteDoor een vriend raakte Pascal enthousiast over zonnepanelen. Hij nodigde verschillende adviseurs uit, maar zijn woning bleek achteraf ongeschikt voor zonnepanelen. ‘Mijn dakconstructie kon het gewicht van de mogelijke zonnepanelen en ballast niet aan en er was kans dat het dak zou instorten, zei de leverancier van de betonnen dakplaten’. Toen de verbouwing achter de rug was, ging Pascal een jaar later opnieuw de markt bekijken. ‘Inmiddels was er een gerenommeerde leverancier op de markt met een revolutionair lichtgewichtsysteem voor zonnepanelen.’ De opluchting was groot! ‘De zonnepanelen kwamen er. En ook nog in oost-westopstelling waardoor er in mijn situatie ruimte was voor nog meer panelen’. Inmiddels pronken er op het dak van de woning en schuur 20 dunne film zonnepanelen.

“Ik zie het als een investering die goed is voor het milieu en voor mijn portomonnee”
aldus Pascal Saul

Gasloos wonen
De volgende stap was een warmtepomp omdat de overheid een investeringssubsidie duurzame energie beschikbaar stelde en er een kleine opwekkingsoverschot was ontstaan. Hierdoor kon de nog zeer recente cv-ketel de deur weer uit. De lucht-water-warmtepomp kan het huis verwarmen en koelen. Doordat er al elektrisch gekookt werd, is er geen gasverbruik meer. Met daar bovenop nog een kleine investering in winddelen heeft Pascal nagenoeg geen energierekening meer. Het installeren en uitzoeken van de genomen stappen heeft Pascal vooral zelf gedaan, hiermee zijn de investeringen rond de 8 jaar terugverdiend mits er geen onvoorziene omstandigheden zich voordoen.

Meten is weten
Het elektriciteitsverbruik wordt nauwkeurig in de gaten gehouden. ‘Door de warmtepomp en het bijbehoren CV circuit op een juiste manier af te stellen, bespaar ik weer energie!’ Daarnaast bespaart Pascal in huis ook energie met een pompschakelaar voor de vloerverwarming en DBE’s in de radiatoren, met energiezuinige apparaten en het vervangen van de verlichting met led. Het is dan ook echt een hobby om het energieverbruik te monitoren en te verlagen waar mogelijk, want ‘meten is weten,’ reageert Pascal gedreven.

Toekomstplannen
Het volgende project is het integreren van de techniek in huis door middel van domotica. ‘De mogelijkheden zijn eindeloos.’ vertelt Pascal. ‘Bijvoorbeeld als de zon onder gaat, gaan de lampen achter de bank aan, maar je kunt ook de luchtvochtigheid in de douche meten zodat het ventilatiesysteem weet wanneer hij een standje hoger moet.’ Met een smartphone kan hij ook alle gegevens van zijn warmtepomp, zonnepanelen en luchtvochtigheid inzien. ‘Het is allemaal wat technisch, maar hier ligt ook mijn interesse,’ geeft hij lachend toe. ‘Wat ik nog wens voor de toekomst? Dat is misschien een elektrische auto, deze staat nog op mijn wensenlijst.’

Advies
Pascal heeft veel informatie op internet en technische forums gevonden. ‘Hoe meer je over duurzaamheid en energie besparen leest, hoe meer je er in gaat geloven.’ Wie ook in de slag wil gaan in zijn huis adviseert Pascal: ‘Kijk goed rond wat er allemaal mogelijk is, verdiep je in de materie en houd ook rekening met installaties die je wellicht op een later moment nog gaat aansluiten’. 
 

Stel een vraag aan de bewoner(s) van deze woning:

Dit formulier is alléén bedoeld voor vragen over maatregelen.
LET OP: Geen acquisitie. Mediaverzoeken, onderzoeksvragen, studententopdrachten en andere vragen via de organisatie! Uitleg >