Onze woning is ontworpen volgens de principes van passief bouwen, met energieneutraliteit als belangrijk uitgangspunt. Comfort stond centraal tijdens het ontwerp. Daarbij spelen architectuur en vormgeving een grote rol. De beleving van de ruimtes was voor ons belangrijker dan het maximale aantal vierkante meters. In praktijk is de woning A++++ maar omdat onze warmtepomp geen bruikbaar certificaat heeft blijft de laatste + achterwege.
Bouwkundige constructie
De woning is opgebouwd uit 140 mm dragende Porotherm-wanden met daartegen 220 mm PIR-isolatie. Alle kozijnen zijn voorzien van triple glas, wat bijdraagt aan een hoge isolatiewaarde en een comfortabel binnenklimaat.
Voor verwarming en koeling maken we gebruik van een 6 kW Kensa-warmtepomp.
Regenwatersysteem
In de achtertuin ligt een regenwatertank van 6 m³. Het opgeslagen regenwater wordt gebruikt voor de toiletten, buitenkranen en beregening van de tuin.
Na enkele jaren praktijkervaring bleek echter dat de tuinberegening zoveel water verbruikte dat de tank regelmatig moest worden bijgevuld met leidingwater. Hierdoor ontstond de vreemde situatie dat we leidingwater in de regenwatertank pompten om het vervolgens met een andere pomp naar de toiletten te transporteren. Dat vonden we niet bepaald duurzaam.
Daarom heb ik een extra kraan in de toevoer naar de toiletten geplaatst. Hierdoor kunnen we eenvoudig kiezen tussen direct leidingwater of regenwater.
Zonne-energie en warm water
De woning beschikt over zonnepanelen verdeeld over alle drie de stroomfasen. Iedere fase heeft een eigen omvormer en een eigen set zonnepanelen.
Daarnaast zijn er twee zonnecollectoren van elk 2,5 m² in het dak geïntegreerd voor de productie van warm tapwater. Hoewel het systeem goed functioneert, is het effect op ons totale energieverbruik in de praktijk lastig één-op-één meetbaar.
Waterontharder
Door de relatief hoge kalkconcentratie in het leidingwater hebben we al snel een waterontharder laten installeren. Hierdoor is de waterhardheid teruggebracht naar ongeveer 2 à 3 °dH. Het systeem verbruikt jaarlijks ongeveer 200 kilogram zout.
Zonwering
Om oververhitting tegen te gaan hebben we in de loop der jaren screens geplaatst aan zowel de oost- als westzijde van de woning, waar zich het grootste deel van het glas bevindt.
Aan de zuidzijde waren vanaf de bouw al screens aanwezig op de eerste en tweede verdieping. Op de begane grond is extra zonwering minder noodzakelijk, omdat de ramen daar grotendeels in de schaduw van de naastgelegen woningen liggen.
Optimalisatie van het ventilatiesysteem
Om de temperatuur op de bovenverdiepingen beter te beheersen heb ik aan het WTW-ventilatiesysteem twee afsluitkleppen toegevoegd: één in het toevoerkanaal en één in het afvoerkanaal van de begane grond. Daarnaast zijn op de tweede verdieping extra afzuigventielen in de nok geplaatst.
Met één druk op de knop sluiten de kleppen de ventilatielucht naar de begane grond af, waardoor meer ventilatiecapaciteit beschikbaar komt voor de eerste en tweede verdieping. Het idee hierachter was om de opwarming van deze verdiepingen in de zomer te beperken.
In de praktijk bleek echter dat het ventilatiesysteem onvoldoende lucht verplaatst om daadwerkelijk een merkbare invloed op de binnentemperatuur te hebben.
Airconditioning
Om het comfort op de bovenverdiepingen verder te verbeteren hebben we uiteindelijk een split-unit airconditioningsysteem laten installeren op de tweede verdieping. Deze is netjes in het plafond weggewerkt en daardoor nauwelijks zichtbaar.
Warmwatervoorziening op zolder
Op zolder merkten we dat het relatief lang duurde voordat er warm water beschikbaar was. Om dit op te lossen hebben we een doorstroomverwarmer geplaatst. Deze verwarmt het water in de leiding totdat het warme water van de warmtepomp de verdieping heeft bereikt.
In de praktijk werkt dit uitstekend. Sinds de installatie zijn er geen klachten meer over de wachttijd voor warm water. Een bijkomend voordeel is dat we op de tweede verdieping altijd warm water beschikbaar hebben, zelfs als de warmtepomp ooit zou uitvallen.
Koelprestaties in de praktijk
Tijdens de zomer van 2026 hebben we de koelcapaciteit van de woning uitgebreid kunnen testen. Ondanks buitentemperaturen die opliepen tot 35 °C bleef de binnentemperatuur in de gehele woning uitstekend onder controle. Dankzij de combinatie van vloerkoeling via de warmtepomp, de airconditioning op de tweede verdieping, de zonwering en de slimme aansturing daarvan kwam de temperatuur nergens boven de 24,5 °C uit.
Gedurende de nacht en vroege ochtend koelde de woning steeds terug naar ongeveer 22 °C. Hierdoor bleef de opwarming overdag beperkt. Zelfs tijdens de warmste dagen bereikte de binnentemperatuur aan het einde van de dag slechts in uitzonderlijke gevallen een maximum van 24,5 °C.
Een belangrijke bijdrage hieraan wordt geleverd door het domoticasysteem. De screens worden automatisch aangestuurd op basis van zowel de binnentemperatuur als de zoninstraling op de verschillende gevels. Zolang de binnentemperatuur lager is dan 22 °C, blijft passieve zonnewarmte beschikbaar. Zodra de temperatuur stijgt en de instraling op een specifieke gevel een vooraf ingestelde waarde overschrijdt, gaan de screens automatisch naar beneden. Wanneer de instraling weer afneemt, worden de screens weer geopend.
Bij verwachte buitentemperaturen boven de 30 °C schakelt het systeem over naar een meer preventieve strategie. De screens sluiten dan eerder op de dag en openen pas later, zodat de zonnewarmte zoveel mogelijk buiten blijft. Worden temperaturen van meer dan 35 °C voorspeld, dan gaan alle screens direct bij zonsopgang omlaag en blijven zij gesloten tot zonsondergang. Op deze manier wordt de warmtelast op de woning maximaal beperkt.
De praktijkresultaten bevestigen dat de combinatie van een goed geïsoleerde bouwschil, effectieve zonwering, slimme automatisering, vloerkoeling en aanvullende airconditioning zorgt voor een zeer comfortabel binnenklimaat, zelfs tijdens extreme zomerse omstandigheden.
Energieverbruik
Ons jaarlijkse elektriciteitsverbruik bedraagt ongeveer 8.900 kWh. Daar staat een teruglevering van ongeveer 7.000 kWh tegenover.
Met het oog op de afbouw van de salderingsregeling ben ik de afgelopen jaren steeds meer gaan kijken naar manieren om het eigen verbruik slimmer te sturen.
Elektrische auto’s en domotica
We hebben inmiddels een elektrische auto aangeschaft en een tweede staat op de planning. Daarnaast heb ik een domoticasysteem opgezet op basis van Home Assistant.
Via dit systeem zijn onder andere de screens en de warmtepomp volledig geautomatiseerd. De warmtepomp wordt daarbij zoveel mogelijk aangestuurd op de goedkoopste stroomuren. Het verwarmen vindt voornamelijk ’s nachts plaats. Alleen wanneer het buiten erg koud wordt, schakelt de warmtepomp overdag nog een keer bij.
Ook wordt extra verwarmd wanneer er veel zonne-energie beschikbaar is. Op die manier benutten we onze eigen opgewekte stroom zo optimaal mogelijk. De elektrische auto wordt eveneens geladen op de gunstigste momenten.
Thuisaccu
Ik heb ook gekeken naar de mogelijkheden van een thuisaccu. Op dit moment vind ik de investering echter nog onvoldoende rendabel om tot aanschaf over te gaan. Wel stappen we begin November over naar een dynamische stroomleverancier om hier de voordelen van te plukken.
